In de loop van 2023 werd de Europese Mobiliteitsrichtlijn omgezet in Belgisch recht. Als gevolg daarvan werden een aantal nieuwe herstructureringsvormen geïntroduceerd, waaronder de vereenvoudigde zusterfusie. 

Hieronder zetten wij de krachtlijnen uiteen :

Wat zijn zustervennootschappen en vereenvoudigde zusterfusies?

Onder zustervennootschappen worden vennootschappen verstaan die worden gehouden door één en dezelfde aandeelhouder, of die in dezelfde verhouding worden gehouden door dezelfde aandeelhouders.

Uit de definitie in artikel 12:7, tweede lid van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen [1], kunnen de volgende voorwaarden worden afgeleid om te kunnen spreken van een vereenvoudigde zusterfusie:

• er is sprake van een overdracht van het gehele vermogen van de overgenomen vennootschap(pen);

• deze overdracht resulteert in de ontbinding zonder vereffening van de overgenomen vennootschap(pen);

• de overdracht gebeurt aan een andere vennootschap waarvan de aandelen (en andere stemrechtverlenende effecten) worden gehouden door één en dezelfde aandeelhouder, of in dezelfde verhouding worden gehouden door dezelfde aandeelhouders als deze van de overgenomen vennootschap(pen);

• zonder dat er aandelen worden uitgegeven door de overnemende vennootschap.

De vereenvoudigde zusterfusie is bovendien zowel grensoverschrijdend als nationaal mogelijk.

Een vereenvoudigde procedure

Reeds vóór de omzetting van de Europese Mobiliteitsrichtlijn was een fusie tussen zustervennootschappen mogelijk. In dat geval was de overnemende zustervennootschap evenwel verplicht om aandelen uit te geven aan de aandeelhouder(s) van de overgenomen zustervennootschap(pen), die dus dezelfde zijn als die van de overnemende zustervennootschap.

Het resultaat van dergelijke fusies was steevast dat de aandeelhouders van de zustervennootschappen in dezelfde verhouding bleven participeren in de overnemende vennootschap als voordien.

Iedere fusie gebeurt bovendien in boekhoudkundige continuïteit, zodat er in de zusterfusie – bij het bepalen van de gehanteerde waarderingsmethode – in welk geval ruilverhouding geen enkel risico is op benadeling van de bestaande aandeelhouders. Het verslag van het bestuursorgaan en het controleverslag van een bedrijfsrevisor of externe accountant bleken daarom verslagen die in de context van zusterfusies zelden veel toegevoegde waarde hadden.

Door de Europese Mobiliteitsrichtlijn is deze herstructureringsoperatie nu vereenvoudigd en is de procedure gelijklopend met die van de reeds gekende moeder-dochterfusie (in het jargon vaak geruisloze fusie genoemd), waarin naast het fusievoorstel geen bijkomende verslaggeving is vereist. Dit is naar onze mening een logische beslissing in het licht van het beperkte nut dat deze bijkomende verslaggeving had.

Overzicht van de procedure

De procedure kan als volgt worden samengevat:

• redactie van een gezamenlijk fusievoorstel door de bestuursorganen van de zustervennootschappen;

• neerlegging van dit fusievoorstel op de griffie van de bevoegde ondernemingsrechtbank(en) en bekendmaking ervan in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad;

• respecteren van een wachttermijn van zes weken, te rekenen vanaf de datum van neerlegging van het fusievoorstel;

• verlijden van de notariële aktes waarin door de algemene vergaderingen van de betrokken vennootschappen tot de fusie wordt besloten;

• neerlegging en bekendmaking van de fusiebesluiten in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad;

• administratieve formaliteiten post-fusie (stopzetting btw-registratie overgenomen vennootschap, wijzigingen inschrijvingen in de KBO, etc.).

Wat met de fiscale neutraliteit?

Mits er afdoende zakelijke motieven bestaan voor een herstructureringsverrichting onder het WVV, zoals bijvoorbeeld een fusie, kan deze verlopen onder een vrijstelling van inkomstenbelastingen.

Het Wetboek Inkomstenbelasting (WIB92) bevat echter autonome fiscale definities van deze herstructureringsverrichtingen die voor fiscale neutraliteit in aanmerking komen. De hierboven omschreven vereenvoudigde zusterfusie paste evenwel in geen van deze fiscale definities. De wetgever heeft dan ook ingegrepen door de fiscale omschrijving van de met fusie gelijkgestelde verrichting uit te breiden met de vereenvoudigde zusterfusies zonder aandelenuitgifte, zodat deze zusterfusies voortaan fiscaal neutraal kunnen worden verricht.